Sitenize bir izleme kodu ekliyorsunuz ve raporlar akmaya başlıyor. Ama o kod ne topluyor, veriler nereye gidiyor ve bunu ziyaretçilerinize bildirmeniz gerekiyor mu?
Bu yazı, analitik kurulumunu hem teknik hem uyum açısından ele alıyor.
Kod Ne Topluyor?
Standart bir izleme kodunun topladığı veriler:
- Ziyaret edilen sayfalar ve süreler
- Nereden gelindiği
- Cihaz, tarayıcı ve işletim sistemi
- Yaklaşık konum
- Ziyaretçiyi tanımlayan bir kimlik
Son madde belirleyicidir: ziyaretçiye kalıcı bir kimlik atayan her sistem, kişisel veri işliyor sayılır — o kimlik bir ada bağlı olmasa bile.
Bu, "biz kişisel veri toplamıyoruz" ifadesinin neden çoğu durumda yanlış olduğunu açıklar.
Doğan Yükümlülükler
İzleme kodu eklemek birkaç sorumluluk getirir:
- Gizlilik metninde belirtmek. Hangi araç, hangi veri.
- Üçüncü taraf paylaşımını açıklamak.
- Çerez izni almak. Zorunlu olmayan çerezler için.
- Reddetme seçeneği sunmak.
- İzin verilmeden kodu çalıştırmamak.
Beşinci madde en sık ihlal edilen noktadır: çerez bildirimi gösterirken izleme kodunu zaten çalıştıran bir site, izin almamış demektir — kullanıcı reddetse bile veri toplanmıştır.
Doğru kurulum, izleme kodunun yalnızca onay sonrası yüklenmesidir. Bu, birkaç satırlık bir koşulla sağlanır ama çoğu kurulumda atlanır.
Gizlilik Odaklı Seçenekler
İzin gerektirmeyen analitik yaklaşımları da vardır:
| Yaklaşım | Özelliği |
|---|---|
| Sunucu günlüğü analizi | Kod eklenmez, çerez kullanılmaz |
| Çerezsiz analitik araçları | Kalıcı kimlik atamaz |
| Kendi sunucunuzda barındırma | Veri dışarı çıkmaz |
| Toplu istatistik | Kişi bazlı takip yok |
Birinci satır çoğu site için yeterli olabilir ve tamamen gözden kaçar: sunucu erişim günlükleri, hiçbir kod eklemeden sayfa görüntülemelerini, yönlendiren kaynakları ve trafik dağılımını verir.
Bu veriler hosting hesabınızda zaten üretiliyor. Bir analiz aracıyla okunduğunda, temel soruların çoğunu yanıtlar — üstelik hiçbir izin gerektirmeden.
Günlük Analizinin Sınırları
Dürüst olmak gerekirse bu yöntemin eksikleri de vardır:
- Bot trafiğini ayırmak zordur.
- Önbellekten sunulan sayfalar görünmez.
- Tekil ziyaretçi sayımı yaklaşıktır.
- Sayfa içi etkileşim ölçülemez.
- Dönüşüm hunisi kurulamaz.
İkinci madde önemli bir çelişki üretir: sayfa önbelleği kullanan bir sitede, önbellekten sunulan istekler sunucu günlüğüne farklı yansır ve sayımlar eksik kalabilir.
Beşinci madde ise e-ticaret için belirleyicidir. Hangi adımda kaç kişinin ayrıldığını görmek istiyorsanız, günlük analizi yetmez.
Neyi Ölçmeli?
Kurulum yapmadan önce ne öğrenmek istediğinizi belirlemek gerekir:
- Hangi sayfalar trafik getiriyor?
- Ziyaretçiler nereden geliyor?
- Hangi cihazları kullanıyorlar?
- Hedef eylemler gerçekleşiyor mu?
- Nerede kaybediyoruz?
Dördüncü madde çoğu kurulumda tanımsız kalır: hedef tanımlanmamış bir analitik kurulumu yalnızca sayfa sayısı gösterir, iş sonucu hakkında hiçbir şey söylemez.
Form gönderimi, telefon tıklaması, teklif talebi veya satın alma — hangisi sizin için değerliyse o tanımlanmalıdır. Bu tanım olmadan raporlar bir işe yaramaz.
Kurulum Hataları
Verileri bozan yaygın hatalar:
| Hata | Sonucu |
|---|---|
| Kod iki kez eklenmiş | Sayımlar iki katına çıkar |
| Kendi ziyaretleriniz sayılıyor | Veriler şişer |
| Test ortamı aynı hesaba gönderiyor | Sahte trafik |
| Bot filtresi kapalı | Gerçek dışı sayılar |
| Kampanya etiketleri eksik | Kaynak belirsiz görünür |
Üçüncü satır sık yaşanır ve fark edilmesi zordur: test ortamınız canlının kopyasıysa, izleme kodu da kopyalanmıştır ve test trafiğiniz gerçek raporlara karışır.
Site kopyalarken izleme kodunu kaldırmak, kopyalama sonrası kontrol listesinin standart bir maddesi olmalıdır.
Veri Saklama Süresi
Toplanan verinin ne kadar tutulacağı da bir karardır:
- Sonsuza kadar saklamak gerekmez.
- Çoğu araçta süre ayarlanabilir.
- Toplu istatistikler daha uzun tutulabilir.
- Kişi bazlı veriler kısa tutulmalı.
Üçüncü madde pratik bir ayrım sağlar: geçen yılki aylık ziyaret sayısını bilmek için o ziyaretçilerin tekil kayıtlarını saklamanız gerekmez.
Özet raporları dışa aktarıp saklamak, ham veriyi silmenize izin verir. Hem uyum açısından doğru hem de karşılaştırma yapabilmenizi sağlar.
Hosting Tarafında Yapılabilecekler
Sunucu düzeyinde katkı sağlayacak ayarlar:
- Erişim günlüklerinin tutulduğundan emin olun.
- Günlük saklama süresini ayarlayın.
- Panelde sunulan istatistik araçlarını kullanın.
- İzleme betiğini yerelde barındırmayı değerlendirin.
Dördüncü madde hem hız hem gizlilik açısından fayda sağlar: izleme betiğini kendi sunucunuzdan sunmak, dış bir alan adına yapılan isteği ortadan kaldırır.
Kontrol paneli üzerinden erişilebilen istatistik araçları, hosting altyapısı paketlerinde genellikle standart olarak bulunur ve ek kurulum gerektirmez.
Sonuç
Analitik kurulumunda en sık ihlal edilen nokta izin sırasıdır: çerez bildirimi gösterirken izleme kodunu zaten çalıştıran bir site izin almamış demektir — kullanıcı reddetse bile veri toplanmıştır. Kod yalnızca onay sonrası yüklenmelidir. Ölçüm ihtiyacınız temel düzeydeyse sunucu erişim günlüklerini değerlendirin; hiçbir kod ve izin gerektirmeden birçok soruyu yanıtlar. Ve hedef tanımlamayı unutmayın — hedefi olmayan bir kurulum yalnızca sayfa sayısı gösterir, iş sonucu hakkında hiçbir şey söylemez.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
İzleme kodu için izin almam gerekir mi?
Ziyaretçiye kalıcı bir kimlik atayan çerez kullanıyorsa evet. Kritik nokta sıralamadır: kod yalnızca onay sonrası yüklenmelidir. Bildirim gösterirken kodu zaten çalıştıran bir site, kullanıcı reddetse bile veri toplamış olur.
Sunucu günlükleri yeterli olur mu?
Temel sorular için genellikle yeterlidir — sayfa görüntülemeleri, yönlendiren kaynaklar ve trafik dağılımı hiçbir kod eklemeden elde edilir. Ancak sayfa içi etkileşim ölçülemez ve dönüşüm hunisi kurulamaz; e-ticaret için yetersiz kalır.
Sayılarım gerçekten yüksek görünüyor?
Üç olasılık: kod iki kez eklenmiş olabilir, kendi ziyaretleriniz filtrelenmiyor olabilir veya test ortamınız aynı hesaba veri gönderiyor olabilir. Sonuncusu en sık gözden kaçandır — site kopyalarken izleme kodunu kaldırmak standart bir adım olmalıdır.
Verileri ne kadar süre saklamalıyım?
Kişi bazlı ham verileri kısa, özet istatistikleri uzun tutun. Geçen yılki aylık ziyaret sayısını bilmek için o ziyaretçilerin tekil kayıtlarını saklamanız gerekmez — özet raporları dışa aktarıp ham veriyi silmek hem uyumlu hem yeterlidir.
