Veri Arşivleme: Büyüyen Tabloları Hafifletmek
Site üç yıldır çalışıyor ve sipariş tablosunda milyonlarca satır var. Yönetim paneli açılırken bekliyorsunuz, yedek almak saatler sürüyor. Oysa kimse üç yıl önceki kayıtlara bakmıyor.
Bu yazı, eski verinin ana tablodan ayrılmasını ele alıyor.
Büyümenin Bedeli
| Etkilenen işlem | Sonuç |
|---|---|
| Sorgu süresi | Uzar |
| Dizin boyutu | Belleğe sığmaz |
| Yedekleme süresi | Katlanır |
| Şema değişikliği | Riskli hâle gelir |
İkinci satır en kritik eşiktir: dizinler belleğe sığdığı sürece sorgular hızlıdır — dizin boyutu mevcut belleği aştığı anda diskten okuma başlar ve performans kademeli değil, aniden düşer.
Bu düşüş genellikle beklenmedik bir anda yaşanır.
Dördüncü satır ise bakım işlerini zorlaştırır; büyük tabloya sütun eklemek uzun sürer ve kilitlenmeye yol açabilir.
Arşivleme, bu sorunların hepsini birden hafifletir.
Hangi Veri Ayrılır
- Belirli bir tarihten eski kayıtlar.
- Durumu kapanmış işlemler.
- Nadiren okunan ayrıntılar.
İkinci madde tarihten daha doğru bir ölçüttür: bir yıl önce açılmış ama hâlâ açık olan bir talep arşivlenmemelidir — ölçüt yaş değil, işin bitmiş olmasıdır.
İki ölçütü birlikte kullanmak en güvenli yoldur.
Üçüncü madde farklı bir ayrımdır ve kayıt değil sütun ayırmayı tarif eder.
Büyük metin alanları ayrı tabloya taşınarak ana tablo hafifletilebilir.
Arşiv Nereye
| Hedef | Erişim |
|---|---|
| Aynı veritabanında arşiv tablosu | Kolay |
| Ayrı veritabanı | Orta |
| Dosya olarak dışa aktarma | Zor |
Birinci satır çoğu site için doğru seçimdir: aynı yapıya sahip bir arşiv tablosu oluşturmak, gerektiğinde eski kayda erişmeyi basit tutarken ana tabloyu küçültür — sorgular değişmez, yalnızca hangi tablodan okunacağı belirlenir.
Arşiv tablosunda daha az dizin tutulabilir.
Üçüncü satır ise disk tasarrufu sağlar ama veriye erişimi zorlaştırır.
Yasal saklama yükümlülüğü varsa dosya arşivi yeterli olabilir.
Taşıma İşlemi
- Önce kopyalayın.
- Kopyayı doğrulayın.
- Sonra silin.
- Parça parça ilerleyin.
Dördüncü madde canlı sistemlerde zorunludur: milyonlarca satırı tek bir işlemle taşımak tabloyu uzun süre kilitler ve site yanıt veremez hâle gelir — küçük parçalar hâlinde ilerlemek bu riski ortadan kaldırır.
Her parça arasında kısa bir bekleme eklemek yükü dağıtır.
İkinci madde ise veri kaybını önler; silme yalnızca kopyanın doğrulanmasından sonra yapılır.
Doğrulama, satır sayısı ve örnek kayıt karşılaştırmasıyla yapılabilir.
Arşive Erişim
- Önce ana tabloya bakılır.
- Bulunamazsa arşive bakılır.
- Kullanıcı farkı görmez.
Bu akış, arşivlemeyi kullanıcı için görünmez kılar: tekil kayıt arama işleminde önce ana tabloya, bulunamazsa arşive bakan bir katman kurmak, eski siparişlerin de sorunsuz açılmasını sağlar.
Listeleme sorguları ise yalnızca ana tabloyu kullanır.
Geçmişe dönük raporlar için ayrı bir ekran sunulabilir.
Bu ayrım, günlük kullanımı hızlı tutar.
Raporlama Sorunu
| İhtiyaç | Çözüm |
|---|---|
| Geçmiş yıl toplamları | Önceden hesaplanmış özet |
| Tekil kayıt sorgusu | Arşivden okuma |
| Detaylı analiz | Arşiv tablosunda çalıştır |
Birinci satır arşivlemenin en güzel yan faydasını verir: arşivlemeden önce dönemsel özetleri hesaplayıp saklamak, geçmiş raporların ham veriye hiç dokunmadan anında üretilmesini sağlar — üç yıllık ciro toplamı için milyonlarca satır taranmaz.
Özet tablolar küçük ve hızlıdır.
Bu özetler, arşivleme sürecinin doğal bir parçası olmalıdır.
Sonradan üretmek çok daha zordur.
Saklama Süresi
- Ticari kayıtların yasal süresi vardır.
- Kişisel veri gereğinden uzun tutulmamalı.
- İki gereklilik çelişebilir.
Üçüncü madde dikkatli bir denge gerektirir: fatura kayıtları yasal olarak saklanmak zorundayken kullanıcının kişisel bilgileri gereğinden uzun tutulmamalıdır — çözüm, arşivlerken kişisel alanları anonimleştirmektir.
Tutar ve tarih kalır, ad ve adres kaldırılır.
Bu, hem yasal saklamayı hem gizliliği karşılar.
Anonimleştirme geri döndürülemez olmalıdır.
Süreci Otomatikleştirmek
- Aylık çalışan bir görev kurun.
- Önce rapor modunda çalıştırın.
- Sonuçları kaydedin.
İkinci madde ilk çalıştırmada zorunludur: arşivleme görevini önce yalnızca ne taşıyacağını raporlayacak biçimde çalıştırmak, yanlış ölçüt yüzünden aktif kayıtların taşınmasını önler — silme işlemi geri alınamaz.
Rapor incelendikten sonra gerçek çalıştırma yapılır.
Üçüncü madde ise her çalışmanın izini bırakır.
Kaç kayıt taşındığı ve ne kadar sürdüğü kaydedilmelidir.
Büyüyen veritabanları ve düzenli arşiv görevleri için yeterli disk ve zamanlayıcı desteği gerekir; Linux hosting altyapı hizmeti ile disk alanınızı ve görev planınızı ihtiyacınıza göre ölçekleyebilirsiniz.
Sonuç
Tablolar büyüdükçe performans kademeli değil ani düşer: dizin boyutu mevcut belleği aştığı anda diskten okuma başlar. Arşivleme bunu önler. Ölçüt olarak yalnızca yaşı değil işin bitmiş olmasını kullanın, taşımayı küçük parçalar hâlinde yapın ve arşivlemeden önce dönemsel özetleri hesaplayıp saklayın — sonradan üretmek çok daha zordur.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Ne zaman arşivlemeye başlamalıyım?
Dizinler belleğe sığdığı sürece sorgular hızlıdır; dizin boyutu belleği aştığı anda diskten okuma başlar ve performans aniden düşer. Yedekleme süresinin uzaması ve şema değişikliklerinin riskli hâle gelmesi de erken işaretlerdir.
Hangi kayıtları arşivlemeliyim?
Ölçüt yalnızca yaş olmamalı. Bir yıl önce açılmış ama hâlâ açık olan bir talep arşivlenmemelidir; asıl ölçüt işin bitmiş olmasıdır. Tarih ve durum ölçütlerini birlikte kullanmak en güvenli yoldur.
Taşıma işlemi siteyi etkiler mi?
Tek işlemde yapılırsa evet. Milyonlarca satırı tek seferde taşımak tabloyu uzun süre kilitler ve site yanıt veremez hâle gelir. Küçük parçalar hâlinde, aralarında kısa beklemelerle ilerleyin. Önce kopyalayın, doğrulayın, sonra silin.
Eski kayıtlara nasıl erişilecek?
Tekil kayıt aramada önce ana tabloya, bulunamazsa arşive bakan bir katman kurun; kullanıcı farkı görmez. Listeleme sorguları yalnızca ana tabloyu kullanır. Geçmiş raporlar içinse arşivlemeden önce dönemsel özetleri hesaplayıp saklayın.
