Sitenizi birden fazla dilde yayınlamaya karar verdiğinizde, ilk verilecek karar teknik değil yapısaldır: her dil hangi adreste yaşayacak? Bu karar sonradan değiştirilmesi en pahalı kararlardan biridir — çünkü tüm adresleriniz değişir.
Bu rehber, Linux hosting veya Windows hosting hesabınızda çok dilli yapıyı kurmanın seçeneklerini karşılaştırıyor.
Üç URL Yapısı
| Yapı | Örnek | Hosting ihtiyacı |
|---|---|---|
| Alt dizin | site.com/en/ | Tek hesap, tek kurulum |
| Alt alan adı | en.site.com | Tek hesap, ayrı tanım |
| Ayrı alan adı | site.de | Ek alan adı veya ayrı hesap |
Alt Dizin
Çoğu senaryo için en pratik seçenektir. Tüm diller aynı alan adının otoritesinden yararlanır, tek bir hosting hesabı ve tek bir SSL sertifikası yeterlidir.
Yönetim de basittir: tek kurulum, tek yedekleme, tek güncelleme döngüsü.
Alt Alan Adı
Diller teknik olarak ayrı yönetilecekse (farklı ekipler, farklı içerik yönetim sistemleri) anlamlıdır. Arama motorları alt alan adlarını görece ayrı değerlendirebilir; bu, bazı durumlarda dezavantaj olur.
Ayrıca her alt alan adı için ayrı hosting tanımı ve SSL kapsamı gerekir.
Ayrı Alan Adı
Ülkeye özgü uzantılar (.de, .fr) yerel pazarda güven ve yerel arama sonuçlarında avantaj sağlayabilir. Karşılığında en yüksek maliyet ve yönetim yükünü getirir: her alan adı ayrı kayıt, ayrı SSL, ayrı otorite inşası.
Bu seçenek, gerçekten ülke bazlı ayrı bir operasyon yürütüyorsanız anlamlıdır — yalnızca dil çevirisi için fazla ağır kalır.
Dil Etiketleri: En Kritik SEO Adımı
Hangi yapıyı seçerseniz seçin, arama motorlarına hangi sayfanın hangi dilin karşılığı olduğunu söylemeniz gerekir. Bu, dil etiketleriyle yapılır.
Doğru kurulumun üç kuralı:
- Karşılıklı olmalı. Türkçe sayfa İngilizce sayfayı işaret ediyorsa, İngilizce sayfa da Türkçe sayfayı işaret etmelidir. Tek yönlü etiketler yok sayılır.
- Kendini de içermeli. Her sayfa, kendi dilindeki karşılığı olarak kendini de listelemelidir.
- Varsayılan dil tanımlanmalı. Hiçbir dil eşleşmediğinde hangi sürümün gösterileceğini belirtin.
Bu etiketler eksik veya hatalı olduğunda arama motorları yanlış dildeki sayfayı gösterebilir — kullanıcı Türkçe arama yapar, İngilizce sayfa çıkar.
Otomatik Yönlendirme Tuzağı
Ziyaretçinin tarayıcı diline veya konumuna göre otomatik yönlendirme yapmak cazip görünür ama iki ciddi sorun üretir:
- Arama motoru botları engellenir. Bot bir dil sürümüne ulaşmaya çalışır ama başka bir dile yönlendirilir. Sonuç: diğer dillerin sayfaları hiç dizine girmez.
- Kullanıcı hapsolur. İngilizce sayfayı okumak isteyen Türkiye'deki bir kullanıcı, her denemesinde Türkçeye geri atılır.
Doğru yaklaşım: otomatik yönlendirme yerine öneri göstermek. Kullanıcının diline uygun bir sürüm varsa üstte küçük bir bildirimle sunun, ama zorla yönlendirmeyin. Dil seçici her sayfada görünür olsun ve seçim hatırlansın.
Hosting Tarafında Yapılandırma
Karakter Kümesi
Farklı dillerin karakterlerini sorunsuz saklamak için veritabanının tam Unicode desteği veren bir karakter kümesiyle oluşturulması gerekir. Bu, Türkçe için de geçerlidir ve veri kaydedildikten sonra düzeltmek zordur — kurulumda doğru seçin.
Yönlendirme Kuralları
Alt dizin yapısında, dil öneki olmayan adreslerin varsayılan dile yönlendirilmesi gerekir. Ayrıca eski tek dilli adreslerinizden yeni yapıya kalıcı yönlendirme tanımlayın — mevcut sıralamalarınızı korumanın tek yolu budur.
Önbellek Ayrımı
Önbellek yapılandırmanız dilleri ayırt etmelidir. Aynı adresin farklı dillerde farklı içerik döndürdüğü kurulumlarda, önbellek dili hesaba katmazsa bir kullanıcı yanlış dildeki sayfayı görür.
Kaynak Kullanımı
Çok dilli site, tek dilli sitenin birkaç katı içerik demektir: daha fazla veritabanı kaydı, daha fazla medya dosyası, daha fazla inode. Paket limitlerinizi buna göre değerlendirin.
İçerik Yönetimi Gerçeği
Teknik kurulum işin kolay kısmıdır. Asıl zorluk sürdürülebilirliktir: bir sayfayı güncellediğinizde diğer dillerdeki karşılıkları da güncellenmeli, aksi halde diller zamanla birbirinden ayrışır.
Pratik öneriler:
- Çeviri durumunu takip edin. Hangi sayfa hangi dilde güncel? İçerik yönetim sisteminiz bunu göstermiyorsa basit bir tablo tutun.
- Otomatik çeviriyi olduğu gibi yayınlamayın. Düşük kaliteli otomatik çeviri, hem kullanıcı deneyimini hem içerik kalitesi algısını zedeler.
- Tüm dilleri açmak zorunda değilsiniz. İki dili iyi yönetmek, beş dili yarım bırakmaktan iyidir.
Sonuç
Çok dilli site kurulumunda en kritik iki karar şudur: URL yapısı ve dil etiketleri. Çoğu proje için alt dizin yapısı doğru tercihtir — tek hesap, tek sertifika, ortak alan adı otoritesi. Dil etiketlerini karşılıklı ve eksiksiz kurmak ise arama motorlarının doğru sayfayı göstermesinin tek yoludur. Otomatik dil yönlendirmesinden ise kaçının: hem botları engeller hem kullanıcıyı hapseder. Öneri gösterin, zorlamayın.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Hangi URL yapısını seçmeliyim?
Çoğu proje için alt dizin: tek hosting hesabı, tek SSL, ortak alan adı otoritesi. Ayrı alan adı yalnızca gerçekten ülke bazlı ayrı bir operasyon yürütüyorsanız anlamlıdır — yalnızca dil çevirisi için maliyeti ve yönetim yükü fazladır.
Ziyaretçiyi diline göre otomatik yönlendirmeli miyim?
Hayır. Arama motoru botları diğer dilleri tarayamaz ve kullanıcı istediği dile ulaşamaz. Bunun yerine, uygun dil sürümü olduğunda küçük bir öneri gösterin ve seçimi kullanıcıya bırakın.
Dil etiketleri şart mı?
Doğru sayfanın doğru kitleye gösterilmesi için pratikte şarttır. Eksik veya tek yönlü etiketler yok sayılır — karşılıklı olmalı, her sayfa kendini de listelemeli ve varsayılan dil tanımlanmalıdır.
Türkçe karakterler bozuk görünüyor
Veritabanı karakter kümesi tam Unicode desteği vermiyordur. Bu zincir tutarlı olmalıdır: veritabanı, tablolar, bağlantı ve uygulama aynı kümeyi kullanmalı. Veri zaten bozuk kaydedildiyse düzeltmek zordur — bu yüzden kurulumda doğru seçim kritiktir.
