Dinamik bir sitenin kalbi veritabanıdır. Dosyalarınızı kaybederseniz yeniden yükleyebilirsiniz; veritabanını kaybederseniz siparişler, kullanıcılar ve içerikler geri gelmez. Buna rağmen veritabanı yönetimi, hosting hesabında en az ilgi gören alandır.
Bu rehber, Linux barındırma veya Windows barındırma hesabınızda veritabanı oluşturmayı, yedeklemeyi ve performansını korumayı anlatıyor.
Doğru Kurulum
Veritabanı oluştururken verilen kararlar sonradan değiştirilmesi zor sonuçlar doğurur.
Karakter Kümesi ve Sıralama
Türkçe karakter sorunlarının kaynağı neredeyse her zaman burasıdır. Veritabanını oluştururken tam Unicode desteği veren bir karakter kümesi seçin. Eski kurulumlarda görülen eksik Unicode desteği, bazı karakterlerin (özellikle emoji ve bazı özel işaretlerin) kaydedilememesine yol açar.
Karakter kümesi tutarlı olmalıdır: veritabanı, tablolar, bağlantı ve uygulama aynı kümeyi kullanmalı. Bu zincirin bir halkası farklıysa metinler bozuk görünür — ve sorun genellikle veri kaydedildikten sonra fark edilir.
Kullanıcı Yetkileri
Her veritabanı için ayrı bir kullanıcı oluşturun ve yalnızca o veritabanına erişim verin. Tek bir kullanıcıyla tüm veritabanlarını yönetmek pratik görünür ama bir sitedeki açıktan giren saldırgana hepsini açar.
Uygulamanın gerçekten ihtiyaç duyduğu yetkileri verin. Çoğu web uygulaması okuma, yazma, güncelleme ve silme yetkileriyle çalışır; yapı değiştirme yetkisine yalnızca kurulum ve güncelleme sırasında ihtiyaç duyar.
Uzaktan Erişim
Veritabanına uzaktan erişimi açmayın. Yerel makinenizden bağlanmanız gerekiyorsa SSH tüneli kullanın. Dışarıya açılmış bir veritabanı portu, otomatik taramaların en sevdiği hedeftir.
Zorunlu olarak açmanız gerekiyorsa erişimi yalnızca belirli IP adresleriyle sınırlayın ve bu kısıtı düzenli olarak gözden geçirin.
Yedekleme: Tutarlılık Meselesi
Veritabanı yedeklemesinde en sinsi hata tutarsız döküm almaktır. Yazma trafiği devam ederken alınan basit bir döküm, tabloları farklı anlardan yakalayabilir. Dosya sorunsuz görünür, boyutu normaldir — ama geri yüklendiğinde ilişkiler tutmaz.
Bunu ancak kurtarma anında fark edersiniz ve o an, keşfetmek için en kötü zamandır.
Doğru Yedekleme
- Tutarlı bir anda döküm alın. Panelin yedekleme aracı veya uygun parametrelerle alınmış bir döküm bunu sağlar.
- Sıkıştırın. Metin tabanlı döküm dosyaları çok iyi sıkışır; hem depolama hem aktarım süresi kazanırsınız.
- Hesap dışına taşıyın. Hesap içinde duran yedek, hesabı etkileyen her olayda beraber gider.
- Sıklığı veri değişim hızınıza göre belirleyin. Aktif bir mağazada günlük yedek yetersizdir.
- Geri yüklemeyi test edin. Alınmış ama hiç geri yüklenmemiş bir yedek, bir varsayımdır.
Veritabanı Şişmesi
İçerik yönetim sistemlerinde veritabanı zamanla gereksiz veriyle dolar ve bu, her sorguyu yavaşlatır. Tipik kaynaklar:
| Kaynak | Ne yapmalı |
|---|---|
| Yazı revizyonları | Saklanacak revizyon sayısını sınırlayın |
| Çöp kutusundaki içerikler | Düzenli olarak kalıcı silin |
| Süresi dolmuş geçici kayıtlar | Temizlik görevine bağlayın |
| Spam yorumlar | Otomatik temizleme kuralı tanımlayın |
| Kaldırılmış eklenti tabloları | Kullanılmadığını doğrulayıp silin |
| Eski log/istatistik tabloları | Arşivleyin veya sınırlandırın |
Temizlik öncesi mutlaka yedek alın. Kaldırılmış bir eklentinin tablosu sandığınız şey, hâlâ kullanımda olabilir.
Performans: Paylaşımlı Ortamda Yapabilecekleriniz
Paylaşımlı barındırmada veritabanı sunucusu ayarlarına erişemezsiniz — bellek havuzu, bağlantı limitleri gibi ayarlar sağlayıcının kontrolündedir. Ama uygulama tarafında yapabileceğiniz üç şey vardır ve etkileri belirgindir:
1. Eksik İndeksleri Bulun
İndeksi olmayan bir sorgu tabloyu baştan sona tarar. Tablo küçükken fark edilmez, büyüdükçe süre doğrusal olarak artar. "Site büyüdükçe yavaşlıyor" şikayetinin en yaygın nedeni budur.
Panelinizde sorgu analizi aracı varsa yavaş sorguları inceleyin. Genellikle iki üç sorguya indeks eklemek, tüm sitenin hızını değiştirir.
2. Sayfa Başına Sorgu Sayısını Azaltın
Tek bir sayfa yüklemesi yüzlerce sorgu üretiyorsa, muhtemelen bir liste çekilip listedeki her kayıt için ayrı sorgu atılıyordur. Bu kalıbı ortadan kaldırmak — veriyi tek sorguda birleştirerek çekmek — anında fark yaratır.
Eklentiler de sorgu üretir. Kaldırdığınız her gereksiz eklenti, sayfa başına sorgu sayısını düşürür.
3. Nesne Önbelleği Kullanın
Tekrar eden sorguların sonucunu bellekte tutmak, veritabanına giden istek sayısını belirgin biçimde azaltır. Paketiniz bellek tabanlı bir depo sunuyorsa kullanın; sunmuyorsa dosya tabanlı önbellek bile hiç yoktan iyidir.
Veritabanı Taşıma
Hosting değiştirirken veritabanı taşıma üç adımdır: döküm al, yeni sunucuya aktar, doğrula.
Üçüncü adım atlanmamalıdır. Aktarımın sessizce kesilmesi mümkündür ve dosya normal görünür. Doğrulama için iki tarafta tablo sayısını ve en büyük tablonun satır sayısını karşılaştırın — bu basit kontrol, kısmi aktarımı yakalar.
Ayrıca aktarım sonrası karakter kümesinin korunduğunu kontrol edin. Türkçe karakterlerin bozulması, taşıma sonrası en sık karşılaşılan sorundur ve kaynağı genellikle döküm alırken veya geri yüklerken belirtilmeyen karakter kümesidir.
Sonuç
Veritabanı yönetiminde üç şey diğerlerinden önemlidir: doğru karakter kümesiyle başlamak, hesap dışında tutulan ve test edilmiş bir yedeğe sahip olmak ve eksik indeksleri bulmak. Paylaşımlı barındırmada sunucu ayarlarına erişemeseniz de bu üçü tamamen sizin kontrolünüzdedir ve performans ile veri güvenliğinin büyük bölümünü belirler. Geri kalanı düzenli temizlikten ibarettir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Türkçe karakterler bozuk görünüyor, nasıl düzeltirim?
Karakter kümesi zincirini kontrol edin: veritabanı, tablolar, bağlantı ve uygulama aynı kümeyi kullanmalı. Veri zaten bozuk kaydedildiyse düzeltmek zordur — bu yüzden kurulumda doğru kümeyi seçmek kritiktir. Yedekten dönüp doğru kümeyle yeniden aktarmak genellikle en temiz çözümdür.
Veritabanını ne sıklıkla yedeklemeliyim?
Kaybını göze alabileceğiniz veri miktarına göre. Haftada birkaç yazı yayımlayan bir blogda günlük yedek yeterlidir; saatte onlarca sipariş alan bir mağazada saatlik yedek gerekebilir.
Veritabanım çok büyüdü, sorun mu?
Boyut tek başına sorun değildir; sorgu performansı önemlidir. Ancak şişmenin kaynağı gereksiz veriyse (revizyonlar, geçici kayıtlar, spam) temizlik hem boyutu hem sorgu sürelerini düşürür. Gerçek veriden kaynaklanan büyüme normaldir; orada çözüm indekslemedir.
Veritabanına uzaktan bağlanmam gerekiyor, nasıl yapmalıyım?
Portu dışarıya açmak yerine SSH tüneli kullanın — bağlantı şifrelenir ve veritabanı portu internete hiç açılmaz. Bu mümkün değilse erişimi yalnızca kendi sabit IP adresinizle sınırlayın.
