Hosting sağlayıcınızın otomatik yedek alması, verinizin güvende olduğu anlamına gelmez. Aradaki farkı üç soru ortaya çıkarır: yedek ne sıklıkla alınıyor, kaç gün saklanıyor ve geri yüklemeyi kendiniz yapabiliyor musunuz? Bu üç sorunun cevabını bilmiyorsanız, korunmuş olduğunuzu varsayıyorsunuz demektir.
Bu rehber, bir Linux hosting veya Windows hosting hesabında yedekleme kurulumunu ve geri yükleme sürecini anlatıyor.
Sağlayıcı Yedeği: Ne Verir, Ne Vermez
Sağlayıcı yedekleri, altyapı kaynaklı sorunlara karşı iyi bir koruma katmanıdır. Ancak yapısal sınırları vardır:
- Sıklık sizin ihtiyacınıza göre değil, sağlayıcının politikasına göre belirlenir. Günlük yedek alan bir sağlayıcıda, günün ortasında yaşanan bir veri kaybında o günün verisi gider.
- Saklama süresi sınırlıdır. Üç hafta önce bozulmuş bir veriyi fark ettiğinizde, o tarihe ait yedek artık silinmiş olabilir.
- Seçici geri yükleme her zaman mümkün değildir. Yanlışlıkla silinen tek bir sayfayı geri almak için tüm siteyi eski bir tarihe döndürmek zorunda kalabilirsiniz — bu, aradaki tüm değişiklikleri de geri alır.
- Hesap erişimi kaybında işe yaramaz. Hesabınıza erişemiyorsanız yedeğe de erişemezsiniz.
Sonuç: sağlayıcı yedeği bir katman olarak değerli, tek katman olarak yetersizdir.
Kendi Yedeğinizi Kurmak
Neyi Yedeklemeniz Gerekiyor?
| Katman | İçerik | Sıklık |
|---|---|---|
| Veritabanı | Tüm içerik, ayarlar, kullanıcılar, siparişler | Günlük veya daha sık |
| Yükleme dizini | Görseller, belgeler, kullanıcı dosyaları | Günlük (artımlı) |
| Tema ve özel kod | Özelleştirmeleriniz | Değişiklikten sonra |
| Yapılandırma dosyaları | Bağlantı bilgileri, yeniden yazma kuralları | Değişiklikten sonra |
| E-posta hesapları | Kutu içerikleri | Haftalık |
Son satır özellikle atlanır: e-posta yedekleri site yedeğine dahil olmaz. Hosting hesabınızda e-posta barındırıyorsanız kutu içeriklerini ayrıca yedeklemeniz gerekir.
Yedek Nereye Konmalı?
Tek kural: hesabınızın dışına. Hesap içinde tutulan yedek, hesabı etkileyen her olayda beraber gider — disk sorunu, hesap askıya alınması, ele geçirilme, yanlışlıkla silme.
Ayrıca yedeğin bulunduğu depolamaya silme yetkisi vermeyin. Siteniz ele geçirilirse ve yedek depolamanıza silme yetkisi olan bir kimlik bilgisi oradaysa, yedekleriniz de risk altındadır. Yalnızca yeni dosya yazma yetkisi vermek, bu senaryoda planınızı ayakta tutar.
Saklama Politikası
Sınırsız saklama gereksiz maliyet, tek yedek ise yetersiz korumadır. Kademeli bir yapı iyi çalışır: son yedi günün günlük yedeği, son dört haftanın haftalık yedeği, son altı ayın aylık yedeği. Bu yapı, geç fark edilen bir bozulmayı da yakalamanızı sağlar ve depolama maliyetini kontrol altında tutar.
Geri Yükleme: Sıra Önemlidir
Geri yükleme, yedek almaktan daha çok dikkat gerektirir çünkü yanlış sırada yapıldığında veri kaybına yol açabilir.
- Önce mevcut durumun yedeğini alın. Kulağa tuhaf gelir ama kritiktir: geri yükleme beklediğiniz sonucu vermezse geri dönebileceğiniz bir nokta olsun.
- Siteyi bakım moduna alın. Geri yükleme sırasında gelen ziyaretçiler yarı bütünlükte bir siteyle karşılaşmasın; daha kötüsü, yeni veri yazmasın.
- Veritabanını geri yükleyin. Mevcut veritabanını temizleyip yedeği aktarın. Kısmi aktarım, karışık bir veri durumu üretir — en kötü sonuçtur.
- Dosyaları geri yükleyin. Yükleme dizinini ve özel kodu aktarın.
- Yapılandırmayı kontrol edin. Veritabanı bağlantı bilgileri, site adresi ayarları ve dosya izinlerini doğrulayın.
- Test edin, sonra bakım modunu kapatın. Ana sayfa, bir iç sayfa, giriş ve form gönderimi — dördü çalışıyorsa açın.
En Önemli Adım: Geri Yükleme Testi
Bir yedekleme kurulumu, geri yükleme testi geçilene kadar bir varsayımdır. Testi yılda en az bir kez yapın ve mümkünse canlı siteye dokunmadan yapın: bir alt alan adında test kurulumu oluşturup yedeğinizden geri yükleyin.
Bu testte tipik olarak ortaya çıkan bulgular şunlardır: yedeğe dahil olmadığı fark edilen bir dizin, bozuk çıkan bir veritabanı dökümü, unutulmuş bir şifre ve beklenenden çok uzun süren bir aktarım. Bunları test sırasında öğrenmek, gerçek bir kriz anında öğrenmekten kıyaslanamayacak kadar iyidir.
Ne Sıklıkla Yedek Almalıyım?
Cevap tek bir soruya bağlıdır: son yedekten bu yana üretilen veriyi kaybetsem ne olur?
- Statik kurumsal site: Haftalık yeterli. İçerik nadiren değişir.
- Düzenli yayın yapan blog: Günlük. Bir günlük yazı kaybı tolere edilebilir ama can sıkıcıdır.
- Aktif e-ticaret sitesi: Veritabanı için günde birkaç kez. Kaybedilen her sipariş doğrudan gelir ve müşteri güveni kaybıdır.
- Kullanıcı içeriği barındıran site: Günlük artımlı. Kullanıcıların ürettiği veri geri getirilemez.
Sonuç
Yedekleme, ihtiyaç duyulana kadar görünmez olan ama ihtiyaç duyulduğunda her şey haline gelen bir altyapıdır. Sağlayıcı yedeğine ek olarak hesap dışında bir kopya tutmak, saklama politikasını kademelendirmek ve yılda bir geri yükleme testi yapmak — bu üç adım koruma seviyenizi varsayımdan gerçeğe taşır. Planınızda eksik olan tek şey test ise, henüz test edilmemiş bir umut taşıyorsunuz demektir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Yedekleme eklentisi kullanmak yeterli mi?
Yedeği hesap dışına aktarıyorsa büyük ölçüde yeterlidir. Yedeği hesap içinde tutan bir kurulum ise yalnızca kısmi koruma sağlar — hesabı etkileyen bir olayda yedek de gider. Eklenti seçerken dış depolama desteğine bakın.
Tam site yedeği mi, ayrı ayrı mı?
Veritabanı ve yükleme dizinini sık, kod ve yapılandırmayı değişiklik sonrası yedeklemek en verimli yaklaşımdır. Her seferinde tüm siteyi yedeklemek gereksiz depolama ve süre harcar; kod zaten nadiren değişir.
E-postalarım yedeğe dahil mi?
Genellikle hayır. Site yedeği dosya ve veritabanını kapsar; e-posta kutuları ayrı bir depolama alanındadır. Hosting hesabınızda e-posta barındırıyorsanız kutu yedeklemesini ayrıca kurmanız gerekir.
Geri yükleme ne kadar sürer?
Veri boyutuna ve yöntemine bağlıdır; küçük bir site için dakikalar, büyük bir veritabanı için saatler sürebilir. Bu süreyi tahmin etmeyin — geri yükleme testinde ölçün. Ölçülen süre, kesinti planlamanız için gerçek veridir.
